Reklam
İsmail Kahraman

İsmail Kahraman


Milli Mücadele'nin 100.Yılın da Tarihi Araştırma: Kurtuluş Savaşı'nın Son Kurşunu Kocaeli Gurup Komutanlığı Attı

19 Ekim 2021 - 11:58

Kurtuluş Savaşı’nın 100. yılı ile ilgili araştırma ve belgesel çekimlerimiz devam ediyor. Kurtuluş Savaşının kazanılmasında çok önemli görev üstlenen ve 1921 yılında Genel Kurmay Başkanlığına bağlı özel bir birlik olarak Halid Karsıalan (Deli Halid) komutasında kurulan Kocaeli Gurup Komutanlığı Şehitleri ile ilgili 202 şehit listesine  ulaştık. Kurtuluş Savaşı’nın son kurşununu Kocaeli Gurup Komutanlığı askerleri  Bandırma nın kurtuluşunda attı,  80 Kocaelili şehit  oldu.

KURTULUŞ SAVAŞIN DA KOCAELİ ŞEHİTLERİ
1920’de İngilizler, 1921’de Yunanlılar tarafından işgal edilir. 28 Haziran 1921 tarihinde işgalden kurtarılan  Kocaeli  bölgesi Milli Savunma Bakanlığının Resmi kayıtlarına göre Kocaeli'nde, Balkan Savaşı, Birinci cihan harbi, Sarıkamış, Çanakkale, Kurtuluş savaşı, Kore savaşı, Kıbrıs barış harekâtı ve benzeri savaşlarda 1377 şehit verilmiş. 1921 yılı Mart ayın da  Kocaeli gurup komutanlığı adı  ile   direkt  Genel  kurmay başkanlığına bağlı  “KOCAELİ “  adı ile birlik kurulur  İnönü  ve Sakarya   zaferlerinin kazanılmasın da büyük  başarılar kazanır uşak da yunan işgal Komutanın  Kocaeli Gurup komutanlığına bağlı   birlik Uşak da   tutsak eder.
Kurtuluş savaşının  son kurşununu  18 Eylül  1922 yılın da  Balıkesir  Bandırma nın  Yunan işgalinden kurtarılmasın da  Kocaeli  gurup komutanlığı atar ve  çok sayıda Kocaeli  kurtuluş savaşın da şehit olur.  Kurtuluş savaşının 100. Yılının kutlanacağı 1922 yılın da  Kocaeli gurup komutanlığı  araştırılmalı.. Kurtuluş savaşın da  İzmit merkez ve   Kocaeli  bölgesinden şehit olan 202  şehidin  isimleri   şehit oldukları  yerlerde kurulacak  hatıra fidanların da  yaşatılmalı

İŞGAL EDİLEN SON VATAN PARÇASINI  KOCAELİ GURUP KOMUTANLIĞI KURTARDI
2 Temmuz 1920 tarihinde Yunanlılar tarafından işgal edilen Bandırma 2 yıl, 2 ay, 15 gün işgal altında kalmıştır.  16 Eylül 1922 günü   Camiye koydukları bombalarla masum insanları katletmeyi planlayan işgalciler, şehri yakarak Erdek´te bekleyen gemilerle kaçmak üzere yola çıkmışlardır. Düşmanı kovalayan  Kocaeli Gurup komutanlığına bağlı birlikler  bugün  Bandırma Ayyıldıztepe Anıtının bulunduğu bölgede düşmanla savaşa başlamıştır. Burada yaşanan şiddetli çarpışmalarda, Kocaeli Grubu Komutanlığına bağlı 61. Alaya Komutanı Yarbay Vecihi Bey başta olmak üzere toplam 80 askerimiz şehit olmuştur. Bandırma 17 Eylül 1922 tarihinde işgalden kurtarılmış, düşman yenilmiş ve zafer kazanılmıştır.
Bu zafer Kurtuluş Savaşımızda düşmanla yaşanan son silahlı çarpışmalar sonucu elde edildiği için ayrı bir önem taşımaktadır. İşgalden en son kurtarılan Edincik ve Erdek, silahlı çatışmalar yaşanmadan kurtarılmıştır. Kurtuluş Savaşı, Bandırma Ayyıldıztepe´de yaşanan çarpışmalarda düşmana sıkılan son kurşunla zaferle sonuçlanmıştır.

KURTULUŞ SAVAŞI BANDIRMA SON KURŞUN ANITI
Kurtuluş Savaşında silahlı son çatışmalar Ayyıldız Tepe'de gerçekleşmiş ve yine burada atılan son kurşun ile Türk zaferi kesinleşmiştir. Buradaki çatışmalarda 61. Alay Komutanı Vecihibey ile birlikte toplam 80 asker ölmüştür.
Kurtuluş Savaşı'nın son şehitleri için, Cumhuriyet'in 50. yıldönümünde zaferin adına anıt yapılması konuşulmaya başlanmış ve 1972'de Bandırma’da ilgili bir dernek kurulmuştur. İTÜ Şehir Planlama bölümünden Prof. Dr. Gündüz Özdeş ilgili bir proje hazırlamış, projenin ilk etabı olan çatılmış silah şeklindeki bu anıt Bandırmalı hayırseverlerin katkıları ve bakanlığın maddi yardımı ile 1974 yılında tamamlanmıştır. Çatılmış sekiz silah; Kurtuluş Savaşı’nda son kurşunun atıldığını, düşmana karşı zaferin kazanıldığını ve vatanın kurtulduğunu bu yüzden silahların işinin bittiğini simgelemektedir.

ARŞİV  BELGELERİN DE  KOCAELİ GRUBU : (KOLORDU) KOMUTANLIĞI

Kurtuluş savaşın da Kocaeli bölgesinden başlayarak Sapanca’nın güneydoğusu ve Adapazarı’nın doğusuna kadar olan bölge Yunan 11’inci Tümeninin işgali altında bulunmaktadır. Bölgede verilen mücadeleler neticesinde 24 Haziran 1921 tarihinde İzmit işgalden kurtarılmış ve hızla ilerleyen Kocaeli Grubuna bağlı birlikler 1921 yılı başlarından itibaren Yunanlara art arda taarruzlar yapmışlardır. 24 Haziran 1921 tarihinde İzmit’in işgalden kurtarılmasından sonra Mürettep Kolordu birlikleri Batı Cephesi’nde büyük katkılar sağlayarak Anadolu’nun işgalden kurtuluş mücadelesinde yer almışlardır. İnönü Muharebelerine Kocaeli Komutanlığı adı ile katılan birlikler, 2’nci ve 40’ıncı Piyade Alayları ile Gündüzbey’de askerî harekâta önemli katkılar sağlamışlardır. (1)
Grubun Karargâhı o yıllarda Kocaeli  İzmit bölgesi  işgal edildiği için  Kocaeli  vilayet merkezi nin taşındığı  Geyve  bölgesinde  Osmaneli ( Mekece) dir . Grubun Komutanı Albay Deli Halit (Karsalan)‘dir. 1921 yılı Temmuz başında Albay Kazım (Özalp) Bey komutasında 17 Tümen olarak Mekece- İznik hattındadır. (2)  (Kocaeli Grubu 1921 yılı Temmuz başında Albay Kazım (Özalp) Bey komutasında 17. Tümen, TABURLAR VE MİLLİ KUVETLER olarak Mekece- İznik hattının kuzeyinde yer alıyordu.  Mustafa Kemal Paşa’nın emri ile Albay Kâzım (Özalp) Bey önce Kocaeli Grubu, daha sonra da 1921 Ağustos’unda Mürettep Kolordu Komutanlığına atanmıştır.
12. Grup (Kolordu) Albay Halit (Deli) Bey komutasında Afyon –Dumlupınar Bölgesinde (6. Ve 57. Tümen ile 4. Süvari Tugayı) konuşlanmıştı.  (3)  12. Grubun 6. ve 17. Tümenleri ile 4. Süvari Tugayı Kocaeli Grup Komutanlığından 12. Gruba dâhil olmuştur. Ayrıca bir mürettep tümende ihtiyattadır.
Yunan taarruzuna karşı 10 Temmuz’da 12 Kolordu’ya bağlı 6. Tümen Sandıklı Afyon arasında, 57. Tümen ve bağlı Süvari Tugay’ı kuzeye çekilerek Teperoğlan –Kolankaya- bölgesine, Mürettep Tümen ise Afyonkarahisar’a bırakılmıştır. (4)  12.Grup (Kolordu) 57.Piyade Tümeni ve 4. Süvari Tugayı Döğer’in doğusuna çekilmişti.  Karşısında ise Yunan 1. Kolordusu (1. 2. ve 12. Tümenler) vardı. Afyonda bulunan Yunan 4.Tümen’ide dâhil olmuştur. Dört Yunan tümenine karşı bir tümenle karşı koymaya çalışan (40.000 Yunan askerine karşı 9.000-15.000 Türk askeri) 57. Tümen Seyitgazi istikametine çekilmiştir. Bunun sebebi ise; 4. Tümen’in zamanında bölgeye intikal etmemesi, yerel işbirlikçilerin Yunan birliklerine kılavuzluk yapması ve 57. Tümen’de görülen erzak ve cephane kıtlığı gösterilebilir.
Batı Cephesi’nin ve   Ankara’nın lojistik desteği bir taraftan İnebolu-Ankara hattından sağlanırken diğer taraftan İzmit-Ankara hattından sağlanmıştır. Ayrıca bölgede yapılan mücadele ile İstanbul ve Boğazlar üzerinden yapılacak herhangi bir taarruzun önüne geçilmiş ve Sakarya Meydan Muharebesi öncesi İzmit’ten Polatlı’ya kadar güvenlik büyük oranda sağlanmıştır.(5)  Kocaeli Grubu Sakarya Savaşı’na 1 Tümen, Mürettep Tümen ve küçük Müfreze birlikleri ile katılmıştır. Ayrıca Koceli Grubuna bağlı 17 Tümen Nallıhan’dadır. (6)
Batı Cephesi Komutanlığının Ağustos 1921’in başlarına kadar Sakarya savunma hattındaki yerleşme düzeninde Mürettep Kolorduya verilen muharebe görevi şu şekilde idi: “Batı Cephesi müdafaa hattının sağ kanadının kuzeybatı kesiminde; Pazaryeri-İnhisar-Sarıkaya-Nallıhan güneyine kadar Sakarya Nehri-Nallıhan-Keseköy (Bu hat Batı Cephesi Komutanlığına ait) hattı kuzeyinde bulunuyordu. Mürettep Kolordu önce Geyve-Osmaneli Gölpazarı bölgesinde kalıp düşman gerilerine akınlar düzenleyerek taciz edecek, üstün düşman taarruzu karşısında Sakarya mevzisinin kuzey kanadına çekilerek bu kanadı koruyacaktı.” (7) Büyük Taarruzda 57. Tümen Çiğiltepe’dedir. (8)
15 Eylül 1922 Akşamı Kocaeli Grubu ve Porsuk Müfrezesi Süvari Tümeni ile birlikte Bandırma’nın güneybatısındadır. Türk birlikleri 16 Eylül yaşanan çarpışmalardan sora Balıkesir  Bandırma kurtarıldı. Bu Kocaeli Grup Komutanı Deli Halit Bey’in zaferidir.17 Eylül’de Diklibayır Muharebesini kazanan Kocaeli Grubu 18 Eylül’de Kapıdağı yarımadasında artçı çatışmalardan sonra Yunan Kolordusu son kurşunla Anadolu’dan çekilmeye mecbur kalmışlardır. (9)
Kaynakça ve Bilgi Notunu yazan : Seyidi Çalışkan / Tarihçi -Yazar) Kocaeli Grup Komutanlığının Kolordu seviyesine yükseltilmesi ilğli geniş bilgi için:  Askerî Tarih Araştırmaları Dergisi (ATAD), Yıl 2020, Sayı 32: s.71-93  (Kaynakça) 1.    Hüsnü ÖZLÜ Doç.Dr.Öğ.Alb. Milli Savunma Üniversitesi Alparslan Savunma Bilimleri Enstitüsü Müdürü Ankara Türkiye – Makale, 2.Altıntaş Ahmet Milli Mücadele’de Afyonkarahisar-s.268 ,3.    Belen Fahri- Türk Kurtuluş Savaşıs.333, 4.   Belen Fahri. a.g.e s. 334, 5.   Hüsnü ÖZLÜ a.g.makale., 6.       Belen Fahri. a.g.e s. 349, 7.         Askerî Tarih Araştırmaları Dergisi (ATAD), Yıl 2020, Sayı 32: 85, 8.         Çalışlar İzzettin- On Yıllık Savaşın Günlüğü s.354, 9.     Belen Fahri. a.g.e s. 499

AFYON  “ KURTULUŞ SAVAŞI NIN 100.YILINA “  HAZIRLANIYOR

Vali Gökmen Çiçek ‘den Tarihi  Açıklama
Dünyanın bir çok ülkesindeki kültür ve medeniyet tarihimizi  ekranlara getiren Devri Alem Belgesel Programı olarak Afyon bölgesindeyiz. Afyon Valimiz Sayın Gökmen Çiçek ile Afyon tarihi, Kurtuluş Savaşının 100. yılı, Afyon’da tarih ve kültür turizmi ile 3000 yıllık Frigya Medeniyeti tarihi üzerine belgesel söyleşi gerçekleştirdik. Başta TGRT Belgesel TV olmak üzere birçok TV kanalında yayınlanan Devri Alem Belgesel TV Programı www.devrialem.tv kameralarına Afyon ile ilgili bilgi veren Valimiz Gökmen Çiçek Bey’e İKTAV Belgesel Yayıncılık olarak hazırladığımız www.iktav.com  belgesel ve kitaplarımızdan hediye ettik.
Kurtuluş Savaşı’nın 100. yılında Kocaeli Gurup Komutanlığı’nın Kurtuluş Savaşına katkısı ve son kurşun. Başkomutanlık Meydan Muharebesine ev sahipliği yapan Afyon’da, Kurtuluş Savaşı tarihimizi araştırıyoruz. Kurtuluş Savaşı’nın dönüm noktası  olan Sakarya Meydan Muharebesi ile ilgili yıllar önce başlattığımız araştırma ve çalışmalarımız Afyon da devam ediyor.
2021 yılı Sakarya Zaferi ve Kurtuluş Savaşının da 100. yılı.
Yüz yıllar çok önemli, Sakarya Zaferi 13 Eylül 1921 yılında Ankara’nın Polatlı ve Haymana ilçelerinde kazanılmıştı. Avrasya gazeteciler derneği sosyal sorumluluk projesi olarak hazırladığımız   www.sakaryazaferi.com’da konuyla ilgili geniş bilgi  ve belgeler yer almakta. Önümüzdeki 2022 yılı, Afyon Kocatepe Büyük Taarruz ve Dumlupınar Zaferinin kazanıldığı yılın 100. yıl dönümü. Afyon valisi  Gökmen Çiçek  Afyonun kurtuluşu  Büyük Taarruz ve Başkomutanlık meydan muharebesi ile ilgili  çok önemli  etkinlikler yapacağını açıkladı.
Afyon valimiz sayın Gökmen Çiçek in   yönlendirmesi ile   Kurtuluş savaşına  Kütahya, Eskişehir , Afyon savaşları olarak geçen  Türk ordusu nun  büyük mücadele verdiği   Afyonkarahisar İhsaniye ilçesi  Sarıcaova  bölgesi  Kolonkaya Şehitliği’nde  Afyon Kültür Turizm  Müdürü Mehmet Tanır ve Afyonlu tarihçi  Seyidi Çalışkan beyin rehberliğin de  araştırmalar yapıp belgesel çektik.
Kocaeli Gurup Komutanlığının mücadele verip, birçoğunun şehit  olduğu  Afyon İhsaniye Sarıcaova köylülerinin, şehitler ormanlığı kurulması için savaşların geçtiği bölgelerdeki    400 dönümlük buğday tarlalarını  50 yıl önce  Orman Genel Müdürlüğüne bağışlamaları bu bölgeye  Şehitler hatıra   fidanlığı dikilmesini  ilk kez devri alem programı  belgeselleştirdi.

ŞEHİTLER UNUTULMASIN
Kurtuluş Savaşı’nda ilk kurşunu atan Hasan Tahsin herkes tarafından bilinirken, Kurtuluş Savaşı’nın son kurşununu atanlar bilinmez.  Yunanlılar Anadolu’yu 9 Eylül’den günlerce sonra, Balıkesir Bandırma dan  terk ettiği ve Kurtuluş Savaşı’nın son kurşununu Bandırma da  18 Eylül 1922 de  Kocaeli Gurup Komutanlığı askerlerinin attığı   arşiv belgeleri ile ortaya çıktı
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen Uluslararası Karamürsel Alp Sempozyumu’nda  “Kurtuluş savaşında  Kocaeli Gurubu ve Son Kurşun “ başlıklı  araştırma bildirisinin sunan Balıkesir   Üniversitesi öğretim üyesi   Prof. Dr. Zeki Çevik tarafından  hazırlanan bildirinin lingi  http://www.kocaelitarihisempozyumu.com/bildiriler2/106.pdf
Afyon Valisi Gökmen Çiçek ile  Milli mücadele nin 100.yılı  Kurtuluş savaşın da  Afyon  büyük taarruz ve başkomutanlık meydan  muharebeleri ve  Frigya uygarlığı ve  Kocaeli Gurup Komutanlığı üzerine yaptığımız   belgesel söyleşi nin lingini siz değerli okurlarımızla  paylaşıyorum      https://m.youtube.com/watch?v=OQvunq0CXZs   sayın valimiz Gökmen bey  Kurtuluş savaşı Afyon Kocatepe  başkomutanlık   meydana muharebesi ve  büyük taarruzun  100. Yılı dolayısı ile  bir çok  etkinlik yapılacağını  ve Teknofest in  Afyonda  düzenleneceğini   açıkladı.
Vali Gökmen Çiçek  Orman  genel müdürlüğü ile  iş birliği  yaparak  81 il için  Afyon da  Türkiye  Şehitler hatıra ormanlığı kurulacağını her ilin şehitlerinin adının Afyon da kurulacak Şehitler  hatıra ormanlığı   fidanların da yaşayacağını açıkladı.
Vali Gökmen Çiçek ‘in  yönlendirmesi ile  Afyon Kültür Turizm Müdürü  Mehmet Tanır ve  Afyonlu tarihçi   yazar   Seydi Çalışkan  ile  Afyon Kolonkaya  Kadıoluk ve Sarıcaova  şehitlik bölgesinde yaptığımız belgesel çekimleri nin lingini     https://youtu.be/_YhfxnUQwjk    siz değerli okurlarımız ile  paylaşıyor  tüm Kurumu ve kuruluşların milli Mücadele nin 100 yılı ile ilgili araştırma ve çalışma yapmaya davet  ediyoruz.

AFYON’DA 100 YIL SONRA YÜZLERCE ŞEHİT MEZARI BULUNDU
Afyonkarahisar’daki Frig Vadisi’nde yapılan yüzey araştırmalarında, İstiklal ve Kurtuluş Savaşı döneminden kalma 100 yıllık şehit mezarları bulundu.
Afyon Valisi  Gökmen Çiçek'in talimatıyla yürütülen yüzey araştırmaları sırasında, İstiklal ve Kurtuluş Savaşı'nda şehit olan yaklaşık 150 askerin mezarı bulundu. İhsaniye ilçesine bağlı Kolonkaya ve Kadıoluk mevkinde bulunan mezarların, 1921-1922 yıllarındaki İstiklal ve Kurtuluş Savaşı şehitlerine ait olduğu belirlendi.
JEORADAR ÇALIŞMASI YAPILACAK
Afyonkarahisar İl Kültür ve Turizm Müdürü Mehmet Tanır, bölgede 1921 yılında çok çetin savaşların yaşandığına dikkat çekerek, "Bu alanlarda yüzey araştırması yapıyoruz. Afyonkarahisar zaferin 100. yıla hazırlanıyor. Keşifler yapıyoruz. Kolonkaya mevkiini ayağa kaldırmak istiyoruz. Atalarımıza saygı açısından bunun çok önemli olduğunu düşünüyoruz. Daha önce bölgeye yakın yerde siper ve mevziler bulmuştuk. Şimdi de şehitlerimizin mezarlarını buluyoruz. Jeoradar çalışmalarıyla daha fazla şehit mezarının bulunması hedefleniyor" dedi.
BÖLGEDE 430 ASKERİN MEZARI VAR
Tarih öğretmeni olan ve aynı zamanda alan kılavuzluğu yapan Seydi Çalışkan da, 1921 yılındaki Eskişehir ve Kütahya savaşlarında 57. tümenin verdiği şehitlerin yerini bulduklarını söyledi. Çalışkan, "İstiklal Savaşı'nda tek kaybettiğimiz cephe burası. Burada çok şehit var. 100 yıldır burada sahipsiz bekliyorlar. Şu ana kadar 150 civarında şehit mezarı tespit ettik. Ama o dönemde 57. Tümen'e bağlı 430 askerin şehit olduğu biliniyor. Bölgede araştırmalarımız devam edecek" şeklinde konuştu
FRİGYA  UYGARLIĞINI DÜNYA TANIYACAK
Kurtuluş Savaşının kazanılmasında büyük başarı kazanan ve çok önemli görevler yapan Deli Halid Paşa’nın komutanlığında 30 Mart 1921 yılında kurulan Kocaeli Gurup Komutanlığı ile ilgili belgesel çekimlerimiz sürerken  Afyon valimiz  Gökmen Çiçek beyin büyük önem verdiği Frigya  uygarlığı ile ilgili de  Araştımalar yaptık.
Anadolu da 3000 Yıllık Frigya Uygarlığı  Frigya’nın dini ve kültür başkenti Afyon Ayazin’de beldesidir. Vali Gökmen bey bu bölgeye büyük yatırımlar yapmakta ve bölgeyi tanıtmaya devem etmekte. Ayazini yerli ve  yabancı turistlerin ilgi odağı haline gelmekte.
Frigya , Sakarya Irmağı ile Büyük Menderes'in yukarı çığırları arasında kalan bölgenin eski çağdaki adıdır. Bu ad, Balkanlar’dan gelip bu bölgeye yerleşen Friglerden geliyordu. Frigler önce Bitinya bölgesine yerleştiler ve MÖ 12. - MÖ 7. yüzyıllar arasında Orta Anadolu'nun batısına egemen oldular. Ama yeni göç dalgası Frigleri daha iç bölgelere itti.
Frigler önce Sakarya Irmağı çevresine, ardından batıda Gediz ve Büyük Menderes’in yukarı vadileri ile doğuda Kızılırmak ve Tuz Gölü yöresine yerleştiler. Friglerin bir bölümü Burdur Gölü, Erciyes Yaylası ve Yeşilırmak vadisine kadar ilerlediler.Batıda Gordion kentini başkent edinen asıl Frigler ilk kralı Gordios'tu. Frigler Urartularla birleşerek Asurlulara karşı savaştılar. En parlak dönemlerini MÖ 9.-8. yüzyıllarda yaşayan Frigler, Hitit topraklarının neredeyse tümünü ele geçirdiler. MÖ 7'de başa geçen Gordios'un oğlu efsanevi kral Midas, Asurlularla anlaşma yolunu seçti. Midas döneminde başkent Gordium’un yanı sıra Midas Kenti ve Pessinus de çok gelişmişti.MÖ 7’lere doğru Kafkasya’dan Anadolu'ya giren Kimmerler, Frigler’in başkenti Gordium’a kadar ilerlediler. Kenti ele geçirerek yaktılar. Bu yenilgi karşısında Kral Midas’ın kendisini öküz kanı içerek öldürdüğü söylenir.
 

YORUMLAR

  • 0 Yorum