Yollar kaynıyor
Adil Tarık Özkurt
Yaz sıcağında uzun yola çıkan herkesin başına gelmiştir.
Asfaltın üzerinde ilerlerken, ileride sanki yol ıslanmış gibi bir görüntü belirir.
Hatta bazen öyle gerçekçi durur ki, insan ister istemez “Su birikintisi mi o?” diye düşünür.
Ama yaklaştıkça o su bir türlü orada olmaz.
Çünkü aslında hiç orada olmamıştır.
Peki gözümüz mü bizi kandırıyor, yoksa doğa küçük bir oyun mu oynuyor?
Bu olayın adı bilimde mirage, Türkçesiyle seraptır.
Özellikle yaz aylarında asfaltın bu kadar su tutmuş gibi görünmesinin sebebi, sıcaklık farklarının ışık üzerindeki etkisidir.
Güneş asfaltı ısıtır. Ama sadece asfaltı değil, asfaltın hemen üzerindeki havayı da ısıtır.
Dikkatli bakınca da zaten asfaltın üzerinde buhar gibi bir bulanıklık görürüz.
Yere yakın hava tabakası, yukarıdaki havaya göre çok daha sıcak hale gelir.
İşte bu noktada devreye “ışığın kırılması” olayı girer.
Işık, farklı sıcaklıktaki hava katmanlarından geçerken yön değiştirir.
Yani aslında düz gitmesi gereken ışık, bükülerek ilerler.
Bu bükülme, gökyüzünün görüntüsünü yere yansımış gibi gösterir.
Biz de bunu su birikintisi zannederiz.
Çünkü beyin, böyle parlak ve yansıtıcı yüzeyleri otomatik olarak ıslak olarak yorumlamaya alışkındır.
Yani gördüğümüz şey bir su birikintisi değil, gökyüzünün yere düşmüş bir yansımasıdır.
Bu durum sadece yollarda değil, çöllerde de sıkça görülür.
Hatta serap sözünün kullanılması genellikle çöllerde gezen insanların su gördüğünü zannetmesi ile tasvir edilir.
Tarih boyunca çoğu yolcunun “uzakta su var” diye yönünü değiştirdiği, ama aslında hiç ulaşamadığı bir yanılsamadır.
Doğa, bazen susuzluğun ortasında bile gözümüze su gösterir.
Belki de mesele sadece fizik değildir.
Hayat da zaman zaman böyle değil mi?
Uzaktan bakınca çok net, çok gerçek, hatta ulaşılabilir görünen şeyler; yaklaştıkça yok olur.
İnsan bazen hedeflerine, hayallerine doğru ilerlerken bir serabın peşinden gidip gitmediğini sorgulamaz bile.
Yine de şöyle düşünmek lazım,
Hayatta en azından bazı şeylerin neden sahte olduğunu biliyoruz.
Asfalt yalan söylüyor olabilir… ama bilim bize her zaman mantıklı bir açıklama sunmaktadır.
Sağlıklı, mutlu ve huzurlu haftalar dilerim.
“Gerçeklik sadece bir yanılsamadır; hem de oldukça inatçı bir yanılsama.” Albert Einstein

