Merhaba değerli okular,

Bugünkü konumuz su.

Önceki yazılarımda da bahsetmiştim ve zaten hepimiz de suyun önemini, ne kadar değerli olduğunu biliyoruz.

Vücudumuzun bile yaklaşık olarak %60’ının sudan oluştuğunu düşünürsek başka bir söz gerek kalmıyor bence.

Yağışlı günler barajlarımızı dolduruyor, kurak geçecek yaza önemli bir hazırlık oluyor.

Normal günlük yaşamımızı idame ettirirken de belirli bir miktar su tüketmemiz gerekiyor.

Bazılarına göre 1 litre bazılarına göre 3 litre.

Tabi bu kilonuza, yaşınıza ve vücut değerlerinize göre değişiklik gösteriyor.

Bunun ile ilgili en detaylı bilgiyi doktorlarınızdan alabilirsiniz.

Yazın tatile gideriz, yolda giderken de benzinlikten su alırız. Genellikle pet şişelerde olurlar. Gittiğimiz yerde arabada unuttuğumuz suyu sonrasında içmek isteriz.

Ama bunun zararlı olduğu güneşte bekleyen suyun vücudumuza zarar vereceği söylenir.

Peki gerçekten öyle mi?

Plastik su şişelerinin büyük çoğunluğu PET (polietilen tereftalat) adlı bir polimerden üretilir. Polimerler uzun molekül zincirlerinden oluşur ve bu zincirler sıcaklık ve ultraviyole (UV) ışınım etkisiyle zamanla yapısal değişime uğrayabilir.

Güneş yalnızca suyu ısıtmaz; aynı zamanda UV bileşeniyle polimer zincirlerinde bağ kırılmalarına yol açabilir. Bu sürece “fotooksidatif bozunma” denir. Yani mesele sadece ısınan su değil, malzemenin moleküler düzeyde yaşlanmasıdır.

Sıcaklık arttıkça moleküllerin hareketliliği artar.

Malzeme bilimi açısından bakarsak difüzyon hızları yükselir; bu da plastik içinde bulunan düşük molekül ağırlıklı bazı bileşenlerin suya geçme ihtimalini artırır.

 Buna da “migrasyon”  adı verilir.

Peki aynı durum cam şişe için geçerli midir?

İşte burada malzeme sınıfı işin içine giriyor. Cam, polimer gibi zincir yapılı bir malzeme değil; amorf yapıda üç boyutlu bir silikat ağıdır. Kimyasal olarak son derece inerttir (kimyasal tepkimeye girmeyen).

UV ışını camın moleküler yapısını bozmaz.

Sıcaklık camdaki suyu ısıtır ama malzemeden suya anlamlı bir madde geçişi olmaz.

Bu yüzden cam şişe, içerdiği sıvıyı kimyasal olarak çok daha stabil biçimde korur.

Yani iki şişe güneşte aynı şekilde ısınabilir; fakat aynı şekilde davranmaz.

Burada paniğe gerek yok.

Bir kez güneşte kalmış bir pet şişe sizi zehirlemez.

Ancak uzun süreli sıcaklık maruziyeti ve tekrar kullanım, malzemenin tasarlandığı sınırların dışına çıkmak anlamına gelir.

Belki de asıl mesele şu: Biz çoğu zaman suyun ısındığını düşünürüz. Oysa bazen değişen şey su değil, şişenin kendisidir.

Sağlıklı, mutlu ve huzurlu haftalar dilerim.