Merhaba değerli okurlar,

Başımız ağrıdığında bir ağrı kesici alıyoruz. Bir süre sonra ağrımız hafifliyor. Ertesi gün belimiz tutuluyor; yine aynı ilacı kullanıyoruz ve bu kez belimiz rahatlıyor. Dişimiz ağrıdığında da çoğu zaman aynı ilaç işe yarıyor.

İnsan ister istemez şu soruyu soruyor:

Bu küçücük ilaç, vücudumun tam olarak neresinin ağrıdığını nereden biliyor?

Aslında bilmiyor.

Evet, kulağa şaşırtıcı gelse de ağrı kesicilerin vücudumuzda bir navigasyon sistemi yoktur. Kan dolaşımına karıştıktan sonra neredeyse tüm vücuda yayılırlar. Onları doğrudan ağrıyan bölgeye götüren gizli bir mekanizma bulunmaz.

Peki o zaman neden sadece ağrıyan yerimiz rahatlıyor?

Çünkü ağrı kesiciler, ağrıyan bölgeyi bulmaz; ağrının oluşmasını sağlayan kimyasal süreci etkiler.

Vücudumuz herhangi bir nedenle zarar gördüğünde veya iltihap oluştuğunda, “prostaglandin” adı verilen bazı kimyasal maddeler üretilir.

Bu maddeler, ağrıyı algılayan sinir uçlarını daha hassas hâle getirir. Böylece normalde hafif hissedilecek bir uyarı bile beynimize daha güçlü bir ağrı sinyali olarak ulaşır.

Birçok yaygın ağrı kesici; prostaglandinlerin üretiminde görev alan “COX (siklooksijenaz)” enzimlerini baskılar.

Prostaglandin miktarı azalınca ağrı reseptörleri eski hassasiyetine döner ve aynı uyarı daha az ağrı sinyali oluşturur. Sonuç olarak ağrıyı daha az hissederiz.

Yani ilaç, "dizim ağrıyor" ya da "başım ağrıyor" diye karar vermez. Ağrıyı oluşturan kimyasal süreci tüm vücutta etkiler.

Ağrının yoğun olduğu bölgede bunun sonucunu daha belirgin hissederiz. Bu yüzden bize sanki ilaç tam hedefini bulmuş gibi gelir.

Bunu bir şehir örneğiyle düşünelim.

Şehrin her yerine elektrik dağıtan bir sistem olduğunu hayal edin.

Trafik ışıkları da bu elektrikle çalışıyor diyelim.

Eğer merkezden trafik ışıklarının gücünü azaltırsanız, bunu tek bir kavşakta değil tüm şehirde yapmış olursunuz.

Ancak zaten yoğun olan kavşaklarda değişiklik çok daha fazla hissedilir.

Ağrı kesiciler de benzer şekilde tüm vücudu etkiler; fakat ağrının yoğun olduğu bölgede etkileri daha belirgin hissedilir.

Burada önemli bir ayrıntıyı da unutmamak gerekir: Ağrı kesiciler çoğu zaman “ağrının nedenini ortadan kaldırmaz”, yalnızca vücudun gönderdiği alarmı geçici olarak sessizleştirir.

Eğer ağrı sürekli tekrar ediyorsa, asıl nedeni araştırmak gerekir. Çünkü susturulan her alarm, çözülmüş bir sorun anlamına gelmez.

Bilim bazen en basit soruların ardında en etkileyici cevapları saklar. Ağrı kesiciler ağrının yerini bilmez; onlar sadece vücudumuzun kimyasal iletişim sistemini etkileyerek ağrı sinyallerinin oluşmasını azaltır.

Belki de insan bedeninin en büyük mucizesi, yaklaşık 37 trilyon hücrenin kusursuz bir uyum içinde sürekli iletişim hâlinde olmasıdır.

Sağlıklı, mutlu ve huzurlu haftalar dilerim.