Meteor Yağmurları
Adil Tarık Özkurt
Merhaba değerli okurlar,
Hepimiz artık biliyoruz, her yerde gördük.
Bu hafta Perseid Meteor Yağmurları zamanı. 12-13 Ağustos gecesi gökyüzünde görsel şölen olacağı söyleniyor.
Aslında Perseid bu sene 17 Temmuz - 24 Ağustos tarihleri arasında aktif olacak.
12-13 Ağustos tarihinin verilmesinin sebebi bu yağmurların en çok olacağı tarihler olmasıdır.
Ama aynı zamanda da Dolunay dönemindeyiz. Yani gökyüzü diğer zamanlara göre daha çok aydınlık olacak. O yüzden meteor yağmurunu izlerken size az görünüyor olabilir. Ama gözlerinize biraz zaman tanıyın. Telefonlarınızı bir kenara bırakın ve gözlerinizin karanlığa adapte olması için ona zaman verin.
Madem gökyüzünü izleyip bir şeyler görmek istiyoruz o zaman telefonlara biraz müsaade…
Her sene olan bu olaylar büyük gündem oluşturuyor ama bu meteor yağmurları neden oluyor onu biliyor muyuz? Neden bazıları beyaz renkli iken bazıları yeşil bazıları ise mavi renkte oluyor?
Meteor yağmurları, Dünya’nın yörüngesinde ilerlerken, bir kuyruklu yıldızın veya bir asteroitin geride bıraktığı toz ve küçük taş parçacıkları bulutunun içinden geçmesiyle oluşur.
Bu kuyruklu yıldızlar ve asteroitler, buz, toz ve küçük kaya parçacıklarından oluşurlar.
Güneş’e yaklaştıklarında yüzeylerindeki buz buharlaşır ve beraberindeki toz parçacıklarını uzaya saçar.
Dünya da, her yıl aynı tarihlerde kendi yörüngesi üzerinde bu uzaya saçılan toz parçacıklarının olduğu yerden geçer.
Oradan geçerken de bu toz parçacıkları, Dünya’mızın atmosferine bazıları çok yüksek hızlarda, bazıları ise daha düşük hızlarda girerler. Girdikleri zamanda atmosferimizde bulunan gazlar yüzünden bir sürtünmeye maruz kalırlar. Bu sürtünme ile ısınmaya başlarlar ve erirler.
Erirlerken de etraflarına bir ışık yayarlar. İşte bizler de yeryüzünde o toz parçacıklarının ısınmasıyla açığa çıkan ışığı gözlemleriz.
(Işık görülmesinin sebebi “Spektral Emisyon” veya “ Uyarılma Enerjisi” ile açıklanmaktadır. İsteyenler araştırabilirler. )
Şimdi gelelim neden bazıları beyaz, bazıları yeşil, bazıları mavi olayına.
Her element, yüksek sıcaklıkta belirli bir renk yayar.
Mesela 12-13 Ağustos’ta Perseid yağmuru içerisinde bol miktarda magnezyum ve nikel elementi içerdiği için genellikle yeşil renklerde ışıklar görebiliriz.
Kasım ayında Leonid yağmuru, magnezyum ve iyonize demir elementleri içerir. Ve atmosfere yüksek hızlarda girer o yüzden mavi ve yeşil renklerde ışık yayarlar.
Aralık ayında Geminid yağmuru sırasında, demir ve magnezyum elementi bol olacağından beyaz, sarı ve bazen de mavi renkte ışıklar görürüz.
Ocak, Mayıs, Ekim ve Kasım aylarında da aynı meteor yağmurları gözlemlenecektir.
Kısaca gökyüzüne baktığınızda beyaz bir meteor görüyorsanız; genellikle karışık elementler vardır. Yeşil görüyorsanız; nikel ve magnezyum. Mavi görüyorsanız; atmosfere hızlı giren meteorlardır. Sarı, turuncu, kırmızı ise; düşük hızlarla atmosfere giren ve sodyum, kalsiyum elementlerinin yoğun olduğu meteorlardır.
Yani her yıl belirli tarihlerde sürekli gündem olan meteor yağmurları Dünya’nın yörüngesiyle doğrudan ilgilidir. Küçük sapmalarla, her yıl aynı tarihlerde meteor yağmurları gözlemlenebilir.
Artık gökyüzündeki renkli görünen meteorların neden o renge sahip olduğunu ve neden o tarihlerde olduğunu biliyorsunuz.
Gökyüzü gözlemi yaparken bu bilgilerle etrafınızdakileri etkileyebilirsiniz.
Sağlıklı, mutlu ve huzurlu haftalar dilerim.
“Her meteor yağmuru, evrenin bize gönderdiği bir kartpostaldır.” Brian Cox

