02 Temmuz 2026 09:10
Sağlık Bakanlığı'ndan flaş karar! Aktar ve marketlerde satışı yasaklandı!
Sağlık Bakanlığı, tıbbi bitki çaylarının üretimi, ruhsatlandırılması, denetlenmesi ve satışına ilişkin esasları belirleyen yeni yönetmeliği Resmî Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe soktu. Yeni uygulamayla birlikte Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsat verilen ve belirlenen standartları karşılayan tıbbi bitki çayları artık yalnızca eczanelerden temin edilebilecek. Ürünlerin tamamı karekod sistemiyle Ürün Takip Sistemi'ne (ÜTS) kaydedilerek üretimden satışa kadar anlık olarak izlenecek.
Yönetmelik kapsamında tıbbi bitki çayları, Sağlık Bakanlığı bünyesindeki Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından kalite, güvenlilik ve etkinlik açısından değerlendirilecek. Başvurusu eksiksiz olan ürünlerin ruhsat işlemlerinin en fazla 90 gün içinde tamamlanması öngörülüyor. Piyasaya sunulan ürünlerin denetim ve gözetimi de yine Bakanlık tarafından gerçekleştirilecek.
Yeni düzenleme, eczanelerde kişiye özel olarak hazırlanabilecek majistral tıbbi bitki çaylarını da kapsıyor. Bu ürünlerin içerikleri ve kullanım alanları, TİTCK'nin yayımlayacağı monograflar ile bilimsel kılavuzlara göre belirlenecek. Hazırlanacak ürünlerde yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış tıbbi bitki çayları ile farmakope standartlarına uygun hammaddeler kullanılabilecek.
Ruhsat başvurularında da yeni kriterler getirildi. Ürünü piyasaya sunacak gerçek kişilerin ilgili lisans programlarından mezun olması zorunlu hale gelirken, şirketlerin de alanında yetkin uzman personel çalıştırması gerekecek. Ayrıca kalite, güvenlilik ve etkinlik raporlarının; tıp, eczacılık, kimya veya biyoloji alanlarında eğitim almış, Türkiye'de mesleğini icra etme yetkisine sahip ve ilgili uzmanlık ya da fitoterapi sertifikası bulunan kişiler tarafından hazırlanması şart koşuldu.
Yönetmelikle birlikte gıda amaçlı bitki ve meyve çayları ile tıbbi bitki çayları arasındaki hukuki ayrım da netleştirildi. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sorumluluğunda bulunan, günlük tüketim amacıyla satılan bitki ve meyve çayları ile takviye edici gıdalar marketlerde ve aktarlarda satılmaya devam edecek. Buna karşılık, tedavi amacıyla standardize edilen ve Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan tıbbi bitki çayları yalnızca eczanelerde satışa sunulacak.
Ambalajlama kuralları da yeniden düzenlendi. Ürünlerin dış ambalajında kullanılan bitkilerin Türkçe ve Latince isimleri ile içerikteki miktarları açık şekilde belirtilecek. Kullanma talimatları ise belirlenen güvenlik standartlarına uygun olarak hazırlanacak.
Düzenleme, Türkiye'ye özgü endemik bitkilerin bilimsel verilerle desteklenmesi halinde tıbbi bitki çayı üretiminde kullanılmasının önünü açarken, doğal yaşamın korunmasına yönelik şartlar da getiriyor. Başvurularda bitkilerin taksonomik kayıtları, sürdürülebilir temin planları, kültüre alma belgeleri ve nesli tehlike altındaki türler için CITES Sözleşmesi'ne uygunluk belgelerinin sunulması zorunlu olacak.
Bunun yanı sıra, yurt içi ve yurt dışındaki üretim tesislerinin uluslararası İyi İmalat Uygulamaları (GMP) standartlarına uygunluk belgesi alması şartı getirildi. Böylece kalite güvencesi sağlanan yerli tıbbi bitki çayı ürünlerinin uluslararası pazarlarda daha güçlü şekilde yer alması ve ihracat potansiyelinin artırılması hedefleniyor.