Sosyal güvenlik sisteminde yapılan düzenlemelerle birlikte 1 Ekim 2008’den sonra göreve başlayan memurlar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında değerlendiriliyor ve 4/1-c statüsünde sigortalı sayılıyor. Yeni sistemde 18 yaş kuralı da emeklilik hesabında önem taşıyor.   18 YAŞINDAN ÖNCE ÖDENEN PRİMLER NE OLACAK? 18 yaşından önce yatırılmış primler tamamen yok sayılmıyor ve toplam prim gününe dahil ediliyor. Ancak sigortalılık süresinin başlangıcı, kişinin 18 yaşını doldurduğu tarih olarak kabul ediliyor. Bununla birlikte meslek veya sanat okulu mezunu olup mahkeme kararıyla ergin kabul edilenlerde farklı bir uygulama bulunuyor. “Kazai rüşt” olarak adlandırılan bu durumda, 18 yaşından önce başlayan sigortalılık tarihi emeklilik açısından başlangıç tarihi olarak değerlendirilebiliyor.   YENİ MEMURLARIN EMEKLİ AYLIĞI DAHA DÜŞÜK OLABİLİR İsa Karakaş, eski memurların tabi olduğu 5434 sayılı kanun ile 5510 sayılı kanun arasındaki hesaplama yöntemlerinin önemli farklılıklar içerdiğini ifade etti. Eski sistemde aylık bağlama oranlarının daha yüksek seviyelerde bulunduğunu belirten Karakaş, 5510 sayılı kanuna tabi memurlarda ise her 360 günlük çalışma için yüzde 2 oranının esas alındığını ve 9000 prim gününde oranın yüzde 50 seviyesine geldiğini aktardı.   Emekli aylığı hesaplamasında da sistemler arasında fark bulunuyor. Eski uygulamada son derece, kademe ve ek gösterge gibi unsurlar öne çıkarken, yeni sistemde çalışanın tüm hizmet dönemindeki prime esas kazançlarının ortalaması dikkate alınıyor. Bu nedenle yeni sistemden emekli olacak memurların aylıklarının daha düşük olabileceği belirtiliyor. EMEKLİ OLDUKTAN SONRA ÇALIŞANA MAAŞ KESİNTİSİ Yeni nesil memurlar açısından dikkat çeken bir diğer konu ise emeklilik sonrasında çalışma durumu. Eski memurlar belirli şartlarda Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeyerek çalışmaya devam edebilirken, 5510 sayılı kanuna tabi yeni memurların emeklilik sonrasında 4/1-a veya 4/1-c kapsamında yeniden çalışması halinde emekli aylıkları kesilebiliyor. 2036 YILI KRİTİK EŞİK Yeni memurlar açısından en önemli tarihlerden biri 2036 olarak gösteriliyor. 2036 yılına kadar 9000 prim gününü tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emeklilik hakkından yararlanabiliyor. Ancak 9000 prim gününün tamamlanmasının 2036 sonrasına kalması durumunda emeklilik yaşı kademeli biçimde yükseliyor ve süreç 65 yaşa kadar çıkabiliyor. 5400 GÜNLE KISMİ EMEKLİLİK İMKANI Tam emeklilik şartlarını karşılamayanlar açısından kanunda kısmi emeklilik seçeneği de bulunuyor. 5400 prim gününü tamamlayanlar, ilgili kademeli yaş şartlarına 3 yıl eklenmesi ve yaşın 65’i aşmaması koşuluyla yaşlılık aylığından yararlanabiliyor. BAZI ÖZEL DURUMLARDA FARKLI KURALLAR UYGULANIYOR Yaş haddinden dolayı re’sen emekliye ayrılanlara 5400 prim günü şartıyla aylık bağlanabilirken, kadrosuzluk nedeniyle emekliliğe sevk edilenlerde yaş koşulu aranmaksızın 9000 prim gününün tamamlanması yeterli olabiliyor. Disiplin, ahlak veya yetersizlik gibi nedenlerle re’sen emekliye sevk edilen askeri ve sivil memurlar için de kanunda belirtilen yaş ve 9000 prim günü şartlarının yerine getirilmesi gerekiyor. Karakaş, geçmişte kamu çalışanları için kullanılan “Devlete kapağı atan rahat eder” anlayışının artık geçerliliğini yitirdiğini belirterek, yeni memurların hizmet sürelerinde kesinti yaşamadan primlerini mümkün olduğunca 2036’dan önce tamamlamalarının önemine dikkat çekti.