Ancak son dönemde sıkça kullanılan “5 yıl erken emeklilik” ifadesinin tüm çalışanları kapsayan genel bir hak olmadığına dikkat çekiliyor. Fiili hizmet süresi zammından yararlanabilmek için yapılan işin ve çalışılan ortamın 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesinde belirtilen şartlara uygun olması gerekiyor. YIPRANMA PAYIYLA KİMLER DAHA ERKEN EMEKLİ OLABİLİYOR? SGK mevzuatında herkese otomatik olarak 5 yıl erken emeklilik sağlayan bir düzenleme bulunmuyor. Fiili hizmet süresi zammı kapsamında olan çalışanların prim günlerine, yaptıkları mesleğe göre belirli oranlarda ek süre ilave ediliyor. Eklenen sürenin tamamının doğrudan emeklilik yaşından düşürülmesi de söz konusu değil. Yaş indirimi konusunda kanunda belirtilen ayrı şartlar ve sınırlar uygulanıyor. Bu nedenle erken emeklilik hesabında kişinin mesleği, çalışma süresi ve sigorta geçmişinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. YIPRANMA PAYINDAN YARARLANAN MESLEKLER Kanunda belirtilen şartları taşıyan bazı meslek ve çalışma grupları arasında şunlar bulunuyor: Yer altında çalışan maden işçileri Demir ve çelik fabrikalarının belirli bölümlerinde görev yapanlar Kapsam dahilindeki döküm işlerinde çalışanlar Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin belirli görevleri Emniyet teşkilatı ve polislik mesleğindeki bazı çalışanlar MİT bünyesinde kanunda belirtilen görevlerde çalışanlar Ceza infaz kurumlarının kapsama giren personeli Kanunda belirtilen sağlık çalışanları Şartları sağlayan basın ve gazetecilik çalışanları Burada yalnızca meslek unvanı yeterli olmuyor. Çalışanın fiilen yaptığı işin ve çalışma koşullarının kanunda belirtilen kapsam içerisinde bulunması gerekiyor. MADEN İŞÇİLERİNE 180 GÜN İLAVE SÜRE Yıpranma payında en yüksek avantajlardan biri yer altında çalışan maden işçileri için uygulanıyor. Kapsamdaki yer altı çalışmalarında her 360 günlük çalışma karşılığında 180 gün ilave fiili hizmet süresi kazanılabiliyor. Diğer bazı ağır işlerde ise çalışma koşullarına ve mesleğe göre 90 veya 60 günlük ek süre uygulanıyor. ASKERLİK VE DOĞUM BORÇLANMASI DA EMEKLİLİK HESABINI ETKİLEYEBİLİYOR Emeklilik tarihini etkileyebilecek bir diğer uygulama ise borçlanmalar. Kadın sigortalılar, şartları karşılamaları halinde üç çocuk için toplam 2.160 güne kadar doğum borçlanması yapabiliyor. Ancak doğum borçlanması genel olarak sigorta başlangıç tarihini geriye çekmiyor. Askerlik borçlanmasında ise askerlik süresi ilk sigortalılık tarihinden önce gerçekleşmişse, borçlanılan süre sigorta başlangıcının geriye çekilmesini sağlayabiliyor. Bu durum bazı çalışanların tabi olduğu emeklilik şartlarının değişmesine ve daha erken emeklilik imkanının doğmasına yol açabiliyor. Bu nedenle “5 yıl erken emeklilik” ifadesinin herkes için geçerli sabit bir süre olmadığı unutulmamalı. Emeklilik yaşı ve kazanılabilecek ilave süre; sigorta başlangıç tarihi, yapılan meslek, fiili çalışma süresi ve prim günlerine göre kişiden kişiye değişiyor.